Барилга МН

-Хот байгуулалтын зураг төслийн ажил гэдэг бол тусгай мэргэжил, мэргэшсэн байхыг шаарддаг алба.  Дээр нь манай газар эдийн засгийн хувьд аж ахуйн тооцоон дээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага болохоор төсвийн байгууллага шиг ажиллаж болдоггүй. Хийж байгаа ажил нь бусад хүмүүсийн хийдэг ажлаас нэлээд онцлог.  Боддог, сэтгэдэг, урладаг. Үүнийг нэг талаар урлаг гэж хэлж болно. Гэхдээ үүний цаана инженерийн нарийн тооцоолол байдаг. Нэг үгээр хэлбэл эдгээр хоёр шинжлэх ухааныг нэгтгэн цогц болгодгоороо манай байгууллагын үйл ажиллагаа бусдаасаа онцлог. Ер нь зураг төслийн ажил гэдэг өглөөний найман цагаас оройны зургаан цаг хүртэл хийдэг ажил биш. Цаг наргүй, бодож, сэтгэж хийдэг ажил. Аливаа зураг төслийг хийхийн тулд тухайн архитекторч толгойн дотроо байшин барьж байдаг юм. Дараа нь түүнийгээ норм, дүрэм, журам, тооцоотой буулгасны эцэст нь сая бодит ажил болдог. Толгойдоо ургуулан бодно гэдэг нэг талаараа яруу найрагч, уран зураг шиг уран сэтгэмж шаардах ажилтай адилхан. Иймд  зөвхөн тушаал аваад энэ ажлыг хийчихнэ гэсэн ойлголт манай салбарынханд байдаггүй юм. Угаасаа архитектур гэдэг үг монголоор уран барилга гэж орчуулагддаг шүү дээ. Гэхдээ зүгээр сууж байгаад дотроо байшин барилга төсөөлөөд байна гэж битгий ойлгоорой. Ийм төсөөлөлтэй байхын тулд маш их судалгаа хийхийг шаарддаг. Гадна, дотны цэцэрлэгт хүрээлэн, барилга байгууламж ямар байна. Дээр үед ямар байсан, одоо ямар байгаа. Энэ талаар дэлхийд тэргүүлдэг орны туршлага, хот төлөвлөлтөө хэрхэн төлөвлөж байна гээд л. Бас барих гэж байгаа барилга байгууламж, байгаль орчинтойгоо хэрхэн нийцэж байна. Энэ газарт хүн амьдарна гэхэд усны хангамж нь ямар байна, түүх дурсгалын хувьд ямар байх гээд холбогдохгүй салбар гэж байхгүй. Бүр цаашлах юм бол захиалсан хүндээ таалагдах, таалагдахгүй байх нь ч бий. Ер нь энэ ажлыг хийхэд тухайн хүнээс  тооцоо судалгаа, уран сэтгэмж сайтай байх олон талын авьяас шаарддаг.

-Танай газар дахин байгуулагдах болсон шалтгаан нь юу юм бол?

-Аливаа улсын нийслэл зураг төслийн хэд хэдэн хүрээлэнтэй байх ёстой. Гэтэл манайд ганцхан байна. Уг нь тухайн улс хөгжихийн тулд зөвхөн зураг төсөл хийх биш, хөрөнгө оруулалттай ч холбогдож ажиллах учиртай. Барилга баригдах газар тохирч байна уу, цаг уур нь ямар байна гэдгийг судлан гаргадаг  хүрээлэн бусад улсад тусдаа байдаг. Нэг газар суурьшлын бүс байгууллаа гэхэд арван жилийн дараа тэр газар нь усгүй болчихвол хэдэн тэрбум төгрөг зараад ч нэмэргүй шүү дээ. Мөн бид зөвхөн өнөөдрийн юмыг хийдэггүй. 100 жилийн дараа хот ямар байх ёстой вэ гэдгийг түрүүлээд харчихдаг учраас ус нь хангалттай байх уу, хүн амын төвлөрөл ямар байх гээд бүх асуудлыг нарийн тооцоолдог. Бусад улс орон чиглэл болгоноор хүрээлэнтэй байна. Тухайлбал Москва хотын ерөнхий төлөвлөлтийн хүрээлэн гэхэд л өндөр зэрэглэлийн 500 ажилчинтай. Дотроо арван хэдэн институттай. Ингэж байж 20 гаруй сая хүн амтай хотыг яаж амьдрах вэ гэдгийг тодорхойлдог юм. Ер нь хүрээлэнгүүдийн үйл ажиллагаа нэгтгэн базагдаж байж тухайн орны хөгжлийг тодорхойлдог. Хүрээлэнгээс гарсан баримт бичгийг дагаж бусад харьяа газрууд цаашид бүтээн байгуулалтад хэдэн төгрөг гаргах  ёстойг төлөвлөн ажилладаг. Энэ зарчимд оруулах гэж л төр засгаас болон нийслэлийнхэн энэ байгууллагыг дахин байгуулах шийдвэр гаргасан. Энэ нь маш зөв зүйтэй шийдвэр. Учир нь манайд ирээдүйн хөгжлийн загварыг тодорхойлдог хүрээлэн зайлшгүй байх шаардлагатай.

-Яг одоо танай газар ямар асуудал дээр анхаарч байна вэ?

-Манай хүрээлэнгийн зайлшгүй хийх ёстой нэг зүйл нь нийслэлийн Засаг даргын мөрийн хөтөлбөр, нийслэлийн нийгэм, эдийн засгийн зорилтод тусгагдсан ажлууд байгаа. Манай байгууллага өмнө нь ажиллаж байсан болохоор он оноор төлөвлөгдсөн, нийгэм эдийн засгийн зорилт, Засаг даргын мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан ажлуудыг хэрэгжүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл өмнө нь төлөвлөчихсөн байсан ажлуудыг гэсэн үг. Маш их ажил байгаа. Хотын төвийн хэсэг, захын гэр хорооллоо ямар байдлаар хөгжүүлэх. Ногоон байгууламжаа ямар байлгах юм. Энэ жилийн хувьд дулаан, цахилгаан, усны хангамжуудыг хэрхэн шинэчлэх. Алслагдсан дүүргүүдийг яаж хөгжүүлэх гээд л тодорхой заагдчихсан, төлөвлөгдчихсөн ажлуудыг хийж байна.

-Улаанбаатар хотыг 2030 он хүртэл хөгжүүлэх төлөвлөгөөг танайх боловсруулан гаргаж байгаа  гэсэн?

-Засгийн газрын тогтоолоор манайх Зам тээвэр, барилга, хот байгуулалтын яам, Монгол улсын Үндсэний хөгжил шинэтгэлийн хороотой хамтраад Улаанбаатар хотын ерөнхий төлөвлөгөөг шинэчлэн гаргах юм. 20 жилийн дараах хотын хөгжлийг тодорхойлох болохоор зөвхөн байшин зураад байхгүй. Энэ жил гол судалгаагаа хийнэ. Ирэх жил боловсруулалт хийнэ. Ингээд ирэх жилийн сүүлээр Засгийн газарт өргөн барина. Засгийн газраар хэлэлцүүлсний дараа УИХ-д өргөн барина. УИХ-аас баталсны дараа Улаанбаатар хотыг 2030 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө хэрэгжиж эхлэх юм. Өмнө нь УИХ-аас хотын ерөнхий төлөвлөгөөг баталдаггүй байлаа. Шинэ хуулийн дагуу УИХ батлах юм. 2030 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг хуулийн хэллэгээр бол “Хот байгуулалтын баримт бичиг” гэдэг. Энэ баримт бичгийн дагуу Улаанбаатар хот хөгжинө. Үүнийг зөрчиж болохгүй. Энэ төлөвлөгөөг хэрэгжүүлснээр замбараагүй барилга байгууламж барьдаг, зам эвддэг үйлдэл багасах юм. Учир нь энэ асуудлыг тусгасан хууль манайд одоогоор байхгүй. Иймд энэ баримт бичиг Улаанбаатар хотын хөгжилд онцгой хувь нэмэр оруулах болно.

-Зураг төслийн хүрээлэнг байгуулагдаж байх үед хотод зураг төслийн 500 гаруй сая төгрөгийн ажил байна гэж яригдаж байсан. Энэ талаар сонирхуулаач?

-Энэ жилийн батлагдсан зорилтын түвшинд ажлаа хийе гэвэл 1.5 тэрбум төгрөг хэрэгтэй байгаа. Үүнийг хот дангаар гаргах нь хүндрэлтэй. Иймд энэ жил 500-700 сая төгрөгийн ажлыг хийе гэж тогтсон. Гэвч одоогоор батлагдсан мөнгө нь алга. Төлөвлөгөө байгаа боловч санхүү нь байхгүй байгаа. Уг нь хийгдэх ажлуудыг харахаар бүгд л зайлшгүй хийгдэх ажил байгаад байгаа юм. Гэхдээ энэ мөнгө бол зөвхөн төслөө боловсруулах мөнгө. Хэрвээ төслөө хэрэгжүүлбэл үүнээс ч илүү мөнгө шаардагдах нь ойлгомжтой.