С.Бямбацогт: "Шинэ бүгээн байгуулалт" хөтөлбөр 18 их наяд төгрөгөөр хэрэгжинэ
Barilga
2019-11-05
“Утаагүй Улаанбаатар” төслийн нэрийг өөрчлөх шаардлага юу байсан бэ?
Хотын утаа зөвхөн Улаанбаатарын асуудал биш болжээ. Утаатай тэмцэхийн тулд “зуухтай ажилладаг” арга барилыг өөрчлөх хэрэгтэй байсан. Улаанбаатарын утаа, агаарын бохирдолтой үндсээр нь тэмцэхийн тулд шинээр, өргөн цар хүрээтэй бүтээн байгуулалтын ажил эхлүүлэх хэрэгтэй гэж үзэж нэрийг өөрчилсөн. "Шинэ бүтээн байгуулалт" үндэсний хөтөлбөр найман үндсэн чиглэлтэй. Түүний нэг нь Улаанбаатарын утаатай тэмцэх асуудал. Зөвхөн хотын утааг 50, агаарын бохирдлыг 70 хувиар бууруулахад 300 орчим тэрбум төгрөгний санхүүжилт хэрэгтэй гэж тооцсон. Хөтөлбөрийн нийт санхүүжилт 18 их наяд төгрөг. Утаа, агаарын бохирдпыг бууруулахад шууд бусаар нөлөө үзүүлэх 100 мянган айльш opoн сyyu, Монгол-Улсын" хэмжээнд 6000 км хатуу хучилттай авто зам, Алтанбулаг-Улаанбаатар-Замын-Үүдийн чиглэлд 1000 км хурдны зам тавих, 336 сумын 96-г нь шинэ сумын төв болгож хөгжүүлэх зэрэг хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд зарцуулагдана.
Хөдоө орон нутагт амьдрах боломж нөхцөл байхгүй учраас хотын хүн ам механикаар өсөх болсон. Шилжин ирэгсдийг дагаж эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэгийн ачаалал нэмэгддэг. Төвлөрлөөс үүдэлтэй эдгээр шалтгаанаар хүн амын өсөлт бий болсныг хязгаарлах, орон нутагт нь ажиллаж амьдрах нөхцөлийг хангаж өгөхөд "Шинэ бүтээн байгуулалт" үндэсний хөтөлбөрийн голзорилгооршижбуй. Өмнөньбид асуудлыг ингэж иж бүрнээр нь ярьж байсангүй. Улаанбаатарын утаатай тэмцэнэ гээд үнэн хэрэгтээ зуух, яндантай л "үздэг" байв.
-Хөтөлбөрийг хэрэпжүүлэх хууль эрх зүйн орчин хангалтгай бүрдэж чадаагүй байх. Энэ талаар юу хийгдэх вэ. ДНБ-ээс гурав дахин их хөронгө хаанаас босгох вэ?
-Хөтөлбөрийгхэрэгжүүлэхийнтулд 15 хууль шинээр баталж, 21хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахбуюу шинэчлэн найруулах замаархуулийн орчин бүрдүүлнэ. Энэ онынамрын чуулган, 2011 оны хаврынчуулганаар хуулийн төслүүдийгболовсруулж,хэлэлцүүлэхээрбэлтгэж байна.
Санхүужилтийн хувьд боломжит бүх эх үүсвэрийг хайна. Уул уурхайн бүтээгдэхүүнд баталгаа гаргах, түүний борлуулалтаас мөнгө олох хувилбар бий. Хөгжлийн банк, Концессийн хуулийнхүрээнд хувийн хөрөнгө оруулалт татах зэргээр санхүүжилт босгох бололцоотой гэж үзсэн. Манай хувийн хэвшлийнхэн жилдээ нэг их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийдэг. Концессийн тухай хууль гарснаар энэ хэмжээ эрс өсөх бололцоо бүрдсэн. Нийт хөрөнгийн тав хүртэл хувийг улсын төсвөос санхүүжуүлэхээр тооцож байна.
-Хэрэгжих үе шатны тухайд...
-Долоон жилийн дотор хэрэгжүүлэх зорилт дэвшүүлсэн. 2010-2012 онд хөтөлбөрийн эхний үе шат дуусгахад 6-7 их наяд төгрөгийн санхүүжилт шаардлагатай. Энэ хугацаанд Улаанбаатарын утааг 50 хувиар, агаарын бохирдлыг 70 хувиар бууруулах боломжтой гэж тооцсон. Улаанбаатарын нэг иргэнд 20 ам. дөрвөлжин ногоон байгууламж ногддог байх зорилт хөтөлбөрт дэвшүүлсэн. Аж ахуйн нэгж, байгууллагад газар олгохдоо орчны зам талбай, тохижилт, ногоон байгууламжийг заавал хамтад нь байгуулдаг байх зохицуулалт Хот төлөвлөлтийн хуулиар бий болно.
-Хөтөлбөрийн хүрээнд сумдыг цөөлөх зорилт дэвшүүлсэн үү. Өнөөгийн сумдад хүн амьдрах эдийн эасгайн хөшүүрэг байхгүй Ийээс хот руу "дүрвэж" байна л даа?
Энэ асуудлыг механикаар шийдэх боломжгүй юм билээ. Сумннд хүн амьдрах эдийн засаг, бизнес, үйлдвэрлэл хөгжих боломж бий болгож өгөххэрэгтэй. Суманд нь эдийн засаг, бизнес, үйлдвэрлэл хөгжих боломж бий болгоод өгчихвөлзаавал хот руу нүүнэ гэхгүй. Боломжтой тэр сумын төв, бүс нутаг руу шилжиж суурьшина. Үүнийгээ дагуулж засаг, захиргааны үр ашиггүй бүтцийн асуудлаа шийдээд хянах боломжтой.
-Энэ хөтөлбөрийн санхүүгийн гол эх үүсвэр болох Таванголгойтой холбоотой төслийг УИХ-аар хэлэлцэж эхэллээ. Төслийн талаар ямар байр суурьтай байгаа вэ?
-Тавантолгойн ордоос иргэн, аж ахуйн нэгждээ хувь эзэмшүүлэхийт дэмжиж байгаа. Харин гадаадынхөрөнтө оруулагчдыг нэг консорциум болоод ороод ир гэсэн Засгийн газрын саналын эсрэг байр суурьтай байдаг. Бүгдийг нэг консорциумд нэгтгэчихээр өрсөлдөөн байхгүй болно гэдгээс би болгоомжилж буй. Өрсөлдөөн байхгүй болохоор хуйвалдаан, монголчуудын эсрэг талд том эрх ашиг бий болох эрсдэлтэй. Олон сонирхлыг өрсөлдүүлж байж хамгийн сайн нөхцөлийг сонгох ёстой. Цаг алдаж байгаад харин харамсдаг. Хөрөнгө оруулалтын гэрээг батлуулаад намрын чуулганаас өмнө хөрөнгө оруулагч талтайгаа ажиллах болов уу гэж бодсон ч гэрээг хойпшуулчихлаа.
-Та Засгийн газарт асуулга нэлээд тавьдаг гишүүний нэг юм билээ. Саяхан махны үнийн өсөлтийн асуудлаар тавьсан байсан. Хариугаа авсан уу?
-Тодорхойгүй, олои түмний мэдэхийг хүсдэг асуудлаар асуулга тавьж байх хэрэгтэй юм билээ. Махны үнийн өсөлтийн асуудлаар хариу ирүүлсэн. Гэхдээ хаврын чуулганд сонсгож амжихгүй юм шиг байна лээ.
Хөдөөгийнхний телевизийн иэвтрүүлэг дамжуулдаг суваг өөрчлөгдсөнөос болж иргэд 240 мянгаар шинээр антенн худалдаж авахад хүрээд байсан. Энэ талаар асуулга тавьснаар 24 мянган төгрөгоор нэмэлт төхөөрөмж худалдаж авахад хангалттай гэсэн тайлбарыг Засгийн газар өгч, иргэд өндөр үнээр антснн авах шаардлагагүй болсон. Энэ мэтээр асуулга тавьсны үр дүн гардаг юм байна.
Хууль санаачлах, боловсруулах УИХ-ын гишүүний үндсэн чиг үүргээс гадна хуулийн хэрэгжилтэд хяналт тавих хамгийн боломжит хувилбар нъ асуулга тавих хэлбэр гэж ойлгодог. Чуулган, Байнгын хорооны хуралдааны үеэр гишүүд шүүмжлэл хэлдэг, асуулт тавьдаг. Тэр бүрт холбогдох албан тушаалтан аргацаагаад өнгөрдөг бол асуулгад маш хариуцлагатай ханддаг. Асуулгад өгсөн хариулт тайлбар бүр иь хариуцлагатай байдаг учраас албан тушаалтнууд маш нухацтай бэлтгэж чамбай ханддаг юм билээ.
-Хөөмийн асуудлаар асуулга тавьж байсан. Салбарын сайдын тайлбараар бол хоөмий дан ганц Монголынх биш бололтой.
-Хөөмнйн өмчийн асуудлаар НҮБ-ын соёлын байгууллага арваннэгдүгээр сард хуралдаж шийдвэр гаргах юм билээ. Түүгээр асуудлыг нааштайгаар шийднэ гэдэгт итгэж байгаа. Монгол хөөмий л гэж дэлхий мэддэг биз дээ. Хөөмийгсурах гэж Япон, Франц, Америк гээд дэлхийн өнцөг булан бүрээс гадаадынхан ирдэг. Энэ онд багтаагаад хөөмий бол монголуудын оюун,соёлын өв мөн гэдгийг баталгаажуулж чадна гэж холбогдох албан тушаалтан нь чуулганы хуралдаанд мэдэгдсэн. Чадахгүй бол хариуцлагаа хүлээх хэрэгтэй.
Эх сурвалж Өнөөдөр сонин